Lekcja próbna

Co zdarzyło się w maju 2004 roku?

Was passierte im Mai 2004?

Stunde 31, Thema: Was passierte im Mai 2004?
Lekcja 31, Temat: Co zdarzyło się w maju 2004 roku?

Hallo!

Bardzo się cieszę, że mogę powitać Cię na trzydziestej pierwszej lekcji naszego kursu, a pierwszej na poziomie średnio zaawansowanym wyższym.

Nazywam się Katarzyna Chmielewska i na co dzień uczę języka niemieckiego. Mam nadzieję, że z moją pomocą nauczysz się wielu ciekawych i przydatnych rzeczy. Mogę Ci od razu powiedzieć, że będziemy podczas tego kursu zajmować się m.in. czasem przeszłym i przyszłym, nauczymy się odmieniać przymiotniki i poprawnie stosować stronę bierną. Poznasz też mnóstwo nowych słówek i zwrotów przydatnych w różnych życiowych sytuacjach.

Do każdej lekcji przygotowałam dla Ciebie kilka ćwiczeń, za pomocą których utrwalisz sobie przerobiony materiał. Każda kolejna lekcja będzie zaczynać się od małej powtórki, obejmującej zagadnienia z poprzedniego spotkania.

A więc zaczynajmy!


Na dzisiejszych zajęciach zajmiemy się czasem przeszłym – a dokładniej czasem przeszłym prostym Imperfekt (czasem można spotkać nazwę - Präteritum). Nauczysz się też podawać daty, a przy tym określać, kiedy jakieś wydarzenia miały miejsce.

Czas przeszły prosty Imperfekt

Imperfekt jest jednym z czasów przeszłych w języku niemieckim (poznałeś już w lekcji 30. Perfekt, przed Tobą jeszcze czas Plusquamperfekt) i jest nazywany czasem przeszłym prostym. Używamy go przede wszystkim w literaturze pięknej, głównie w bajkach, ale także w biografiach, relacjach i opisach.

Najpierw nauczymy się, jak się tworzy formy czasu przeszłego. Przy tworzeniu czasu Imperfekt musimy uwzględnić podział czasowników na trzy podstawowe grupy (ten podział bardzo ułatwi nam naukę). A więc czasowniki w języku niemieckim dzielą się ze względu na to, w jaki sposób tworzą czas przeszły, na:
- czasowniki słabe (regularne), czyli takie, do których wystarczy dodać końcówkę, jeśli chcemy stworzyć formę czasu przeszłego,
- czasowniki mocne (nieregularne), w przypadku których będziemy musieli zajrzeć do specjalnej tabelki,
- czasowniki mieszane (do których zaliczają się też czasowniki modalne), przyjmują w czasie takie końcówki, jak czasowniki słabe, ale równocześnie zmieniają samogłoskę tematyczną, podobnie jak czasowniki mocne.

Pamiętaj, że przedrostek w czasownikach rozdzielnie złożonych (zarówno słabych, jak i mocnych) zachowuje się tak samo jak w czasie teraźniejszym Präsens, czyli oddziela się i wędruje na koniec zdania.

Czasowniki słabe, zwane inaczej regularnymi, tworzą formy czasu Imperfekt w sposób bardzo prosty, bo przez dodanie do tematu czasownika końcówki -te w 1. i 3. osobie liczby pojedynczej. W pozostałych osobach oprócz -te czasowniki otrzymują jeszcze końcówki form osobowych czasu teraźniejszego. Obrazuje to poniższa tabelka, gdzie odmieniamy czasownik "machen" (robić)/"machte":

ich machte wir machten
du machtest ihr machtet
er/sie/es machte sie/Sie machten
ich machte, du machtest, er/sie/es machte
ja robiłem/am, ty robiłeś, on/ona/ono robił/a/o
wir machten, ihr machtet, sie/Sie machten
my robiliśmy, wy robiliście, oni,one/Państwo robili/ły
Do tej grupy należą m.in. czasowniki fragen, hören, zeigen:
fragen - ich fragte, hören - ich hörte, zeigen - ich zeigte
pytać - pytałem, słuchać - słuchałem, pokazywać - pokazywałem

Jeśli temat czasownika kończy się na –d, -t, -tm, -chn, -ffn, wtedy te czasowniki dodatkowo otrzymują –e przed końcówką -te. Odmienimy sobie czasownik, który już znasz: "arbeiten" (pracować)/"arbeitete":

ich arbeitete wir arbeiteten
du arbeitetest ihr arbeitetet
er/sie/es arbeitete sie/Sie arbeiteten
ich arbeitete, du arbeitetest, er/sie/es arbeitete
ja pracowałem, ty pracowałeś, on/ona/ono pracował/a/o
wir arbeiteten, ihr arbeitetet, sie/Sie arbeiteten
my pracowaliśmy, wy pracowaliście, oni,one/Państwo pracowali/ły
Do takich czasowników należą także (większość tych czasowników już znasz):
antworten - ich antwortete, atmen - ich atmete, baden - ich badete
odpowiadać - odpowiadałem, oddychać - oddychałem, kąpać się - kąpałem się
öffnen - ich öffnete, rechnen - ich rechnete, zeichnen - ich zeichnete
otwierać - otwierałem, liczyć - liczyłem, rysować - rysowałem
A teraz wysłuchaj kilku przykładowych zdań z czasownikami słabymi w czasie Imperfekt:
Ich wartete auf das Paket den ganzen Tag.
Czekałem/łam na paczkę przez cały dzień.
Er antwortete auf den Brief nicht.
On nie odpowiedział na list.
Sie zeigten mir ihre Wohnung.
Oni/One pokazali mi swoje mieszkanie.
Jak widzisz, szyk zdania pojedynczego w czasie przeszłym Imperfekt jest taki sam, jak w zdaniu w czasie teraźniejszym Präsens.

Wortfolge im einfachen Satz - Szyk wyrazów w zdaniu pojedynczym
W zdaniu oznajmującym czasownik (w formie osobowej) występuje zawsze na drugim miejscu, niezależnie od tego, jaka część zdania go poprzedza.
Najczęściej zdanie wygląda tak:
PODMIOT + ORZECZENIE + INNE CZĘŚCI ZDANIA
Pamiętaj o tym, bo jest to jedna z najważniejszych zasad w gramatyce języka niemieckiego!

Czasowniki mocne tworzą Imperfekt również od tematu bezokolicznika i zgodnie z określonym schematem końcówek: 1. i 3. osoba liczby pojedynczej nie posiadają końcówek i stanowią formę wyjściową dla całej odmiany, pozostałe przybierają końcówki czasu teraźniejszego Präsens. Zobaczmy to na przykładzie czasownika "trinken" (pić)/"trank":

ich trank wir tranken
du trankst ihr trankt
er/sie/es trank sie/Sie tranken
ich trank, du trankst, er/sie/es trank
ja piłem, ty piłeś, on/ona/ono pił/a/o
wir tranken, ihr trankt, sie/Sie tranken
my piliśmy, wy piliście, oni,one/Państwo pili/ły

Największą trudność sprawia przy odmianie zmiana samogłoski tematycznej, której podlegają wszystkie czasowniki mocne. Ponieważ zmiany samogłosek są bardzo zróżnicowane, należy przy każdym czasowniku zapamiętać jego formę podstawową. Poniżej lista najczęściej używanych czasowników mocnych:

BezokolicznikImperfekt
wstawaćaufstehenstand auf
piecbackenbuk, backte
rozpoczynaćbeginnenbegann
otrzymywaćbekommenbekam
zostawaćbleibenblieb
jeśćessen
jechaćfahrenfuhr
spadaćfallenfiel
znajdowaćfindenfand
lataćfliegenflog
dawaćgebengab
iśćgehenging
trzymaćhaltenhielt
nazywać sięheißenhieß
pomagaćhelfenhalf
przyjść, przybyćkommenkam
biegaćlaufenlief
czytaćlesenlas
leżećliegenlag
braćnehmennahm
jeździć konnoreitenritt
wołaćrufenrief
spaćschlafenschlief
pisaćschreibenschrieb
pływaćschwimmenschwamm
widzieć, patrzećsehensah
śpiewaćsingensang
mówićsprechensprach
skakaćspringensprang
staćstehenstand
umieraćsterbenstarb
pićtrinkentrank
rozumiećverstehenverstand
rosnąćwachsenwuchs
myćwaschenwusch
ciągnąćziehenzog

aufstehen - stand auf, backen - buk, backte
wstawać, piec
beginnen - begann, bekommen - bekam
rozpoczynać, otrzymywać
bleiben - blieb, essen - aß
zostawać - zostałem, jeść - jadłem
fahren - fuhr, fallen - fiel
jechać, spadać
finden - fand, fliegen - flog
znajdować, latać
geben - gab, gehen - ging
dawać, iść
halten - hielt, heißen - hieß
trzymać, nazywać się
helfen - half, kommen - kam
pomagać, przyjść/przybyć
laufen - lief, lesen - las
biegać, czytać
liegen - lag, nehmen - nahm
leżeć, brać
reiten - ritt, rufen - rief
jeździć konno, wołać
schlafen - schlief, schreiben - schrieb
spać, pisać
schwimmen - schwamm, sehen - sah
pływać, widzieć/ patrzeć
singen - sang, sprechen - sprach
śpiewać, mówić
springen - sprang, stehen - stand
skakać, stać
sterben - starb, trinken - trank
umierać, pić
verstehen - verstand, wachsen - wuchs
rozumieć, rosnąć
waschen - wusch, ziehen - zog
myć, ciągnąć
Nie jest to kompletna lista czasowników mocnych – podałam Ci tylko te z nich, na których formy podstawowe już wcześniej się natknąłeś (podczas omawiania czasu przeszłego Perfekt). Nauczenie się tych form to sporo nauki, więc nie chciałam Ci dokładać kolejnych nowych słówek. Lecz jeśli moje propozycje nie zaspokajają Twojego apetytu na wiedzę, to kompletną listę czasowników mocnych znajdziesz w każdym dobrym słowniku.

Zobacz kilka przykładowych pytań z czasownikami mocnymi w czasie Imperfekt:
Wann fingen Sie den Deutschkurs an?
Kiedy zaczął Pan kurs niemieckiego?
Wer half dem Kind?
Kto pomógł dziecku?
Was schriebst du?
Co napisałeś?
Schliefst du gut?
Czy dobrze spałeś?
Jak widzisz, szyk zdania pytającego w czasie przeszłym Imperfekt jest taki sam, jak w zdaniu pytającym w czasie teraźniejszym Präsens.

Fragesätze - Zdania pytające
Pamiętaj, że we wszystkich zdaniach pytających występuje przestawny szyk wyrazów:
ORZECZENIE + PODMIOT + INNE CZĘŚCI ZDANIA.
Zdania pytające mogą zaczynać się od czasownika lub zaimków pytających.

Czasowniki mieszane przyjmują w czasie Imperfekt takie końcówki, jak grupa czasowników słabych, oraz zmieniają samogłoskę tematyczną, podobnie jak czasowniki mocne. Odmianę zobaczymy na przykładzie czasownika "denken" (myśleć)/"dachte":

ich dachte wir dachten
du dachtest ihr dachtet
er/sie/es dachte sie/Sie dachten

ich dachte, du dachtest, er/sie/es dachte
ja myślałem, ty myślałeś, on/ona/ono myślał/a/o
wir dachten, ihr dachtet, sie/Sie dachten
my myśleliśmy, wy myśleliście, oni,one/ Państwo myśleli/ały
I kilka innych czasowników:
bringen - brachte, denken - dachte
przynosić, myśleć
kennen - kannte, wissen - wusste
znać, wiedzieć
Czasowniki modalne tracą w czasie Imperfekt przegłos i przyjmują końcówki odmiany dla czasowników słabych. Odmienimy razem czasownik "können" (móc, umieć, potrafić)/"konnte":

ich konnte wir konnten
du konntest ihr konntet
er/sie/es konnte sie/Sie konnten

ich konnte, du konntest, er/sie/es konnte
ja mogłem, ty mogłeś, on/ona/ono mógł/mogła/o
wir konnten, ihr konntet, sie/Sie konnten
my mogliśmy, wy mogliście, oni,one/ Państwo mogli/ły
I pozostałe czasowniki modalne w czasie Imperfekt:
dürfen - durfte, mögen - mochte
mieć pozwolenie, lubić
müssen - musste, sollen - sollte
musieć, mieć powinność
wollen - wollte
chcieć
A teraz kilka przykładowych zdań z czasownikami mieszanymi i modalnymi w czasie Imperfekt:
Ich durfte nicht in die Disco.
Nie wolno było mi iść do dyskoteki.
Ich konnte schon mit 4 Jahren Rad fahren.
Potrafiłem już w wieku 4 lat jeździć na rowerze.
Ich dachte an dich.
Myślałem o tobie.

Osobno omówimy odmianę czasowników posiłkowych: "haben", "sein" i "werden". Na chwilę oderwijmy się od głównego tematu naszej lekcji i sprawdźmy, ile pamiętasz z lekcji 30., gdzie poznałeś formy czasu Imperfekt dla czasowników posiłkowych "haben" i "sein":

Ergänze die Sätze im Imperfekt! (Uzupełnij zdania w czasie Imperfekt!)

1. Das Kind ........... traurig. (sein)

2. Er ............. Hunger. (haben)

3. .............. ihr Angst? (haben)

4. ............ Sie schon da? (sein)

I jak Ci poszło?! Zobacz teraz poniższe prawidłowe odpowiedzi i porównaj je ze swoimi.

Zobacz odpowiedzi

Mam nadzieję, że poszło Ci gładko! Jeśli miałeś problemy z odmianą czasownika "sein", zajrzyj do lekcji nr 30, a jeśli z odmianą czasownika "haben" - zerknij również do tej lekcji.

Teraz tylko odmienimy sobie w czasie Imperfekt czasownik posiłkowy "werden" (stać się, zostać). Czasownik "werden" będzie nam potrzebny m.in. do tworzenia zdań w stronie biernej Passiv.

ich wurde wir wurden
du wurdest ihr wurdet
er/sie/es wurde sie/Sie wurden

ich wurde, du wurdest, er/sie/es wurde
ja zostałem, ty zostałeś, on/ona/ono został/a/o
wir wurden, ihr wurdet, sie/Sie wurden
my zostaliśmy, wy zostaliście, oni,one/ Państwo zostali/ły
Spróbujmy zastosować te reguły w praktyce, a więc do dzieła! Przekształć poniższe zdania napisane w czasie teraźniejszym Präsens na zdania w czasie przeszłym Imperfekt!

1. Der Vater arbeitet viel.
........................................

2. Meine Schwester besucht die Oma.
........................................

3. Wann muss ich nach Hause gehen?
........................................

4. Ich bin nicht krank.
........................................

Zobacz jak ja przekształciłam zdania:

Zobacz odpowiedzi

Czas przeszły Imperfekt jest tłumaczony na polski w wielu podręcznikach do niemieckiego jako czas przeszły niedokonany, ale jest to tłumaczenie zupełnie błędne. Otóż zdanie w czasie Imperfekt równie dobrze może wyrażać czynność niedokonaną, jak i dokonaną. Zobacz przykłady:
„Der Arzt untersuchte den Patienten“ może znaczyć zarówno „Lekarz badał pacjenta“, jak i „Lekarz zbadał pacjenta“.
"Ich machte die Hausaufgaben" można przetłumaczyć "Robiłem zadania domowe" lub "Zrobiłem zadania domowe".

Reasumując: czas przeszły Imperfekt przedstawia wydarzenia z przeszłości, nie wiążąc ich z teraźniejszością. Czynności wyrażane przez ten czas mogą być ukończone lub nie.

Imperfekt/Perfekt - uproszczone zasady stosowania
Czas Imperfekt nazywany jest niekiedy "czasem narracji". Używa się go przede wszystkim w opowiadaniach, sprawozdaniach itp.
Perfekt zwany jest niekiedy "czasem konwersacji", używany jest w języku potocznym przy opisywaniu wydarzeń z przeszłości.
Czasowniki posiłkowe "haben", "sein", "werden" oraz czasowniki modalne występują w tych sytuacjach zazwyczaj również w czasie Imperfekt.
Niekiedy czasu Imperfekt używa się w języku mówionym zamiennie z czasem Perfekt, szczególnie w północnej części niemieckiego obszaru językowego.



Z czasami przeszłymi nierozłącznie związane są przysłówki czasu i wyrażenia przyimkowe takie jak:
gestern
wczoraj
vorgestern
przedwczoraj
letzte Woche
w zeszłym tygodniu
letztes Jahr
w zeszłym roku
vor einer Stunde
przed godziną
vor einer Woche
tydzień temu
vor zwei Wochen
dwa tygodnie temu
vor einem Monat
miesiąc temu
vor drei Monaten
trzy miesiące temu
vor einem Jahr
rok temu
vor zehn Jahren
dziesięć lat temu
A tak możesz użyć ich w zdaniu:
Vor drei Wochen hatte ich Geburtstag.
Trzy tygodnie temu miałam/łem urodziny.
Wo war er vor einem Jahr?
Gdzie on był rok temu?
Ich ging vorgestern ins Kino.
Poszedłem przedwczoraj do kina.

Przy okazji omawiania czasu Imperfekt nauczymy się tworzyć liczebniki główne powyżej 100.

A więc, setki tworzymy, dodając "hundert" do jedności:

200 zwei + hundert = zweihundert
300 drei + hundert = dreihundert
einhundert
100
zweihundert
200
dreihundert
300
vierhundert
400
fünfhundert
500
sechshundert
600
siebenhundert
700
achthundert
800
neunhundert
900
Tysiące tworzymy podobnie jak setki, dodając "tausend" do jedności:

4000 vier + tausend = viertausend
6000 sechs + tausend = sechstausend
(ein)tausend
1000
zweitausend
2000
fünftausend
5000
zehntausend
10 000
zwanzigtausend
20 000
hunderttausend
100 000
Zapamiętaj, że wielką literą i z rodzajnikiem piszemy następujące liczebniki:
"die Null" – "zero", "die Million" – "milion", "die Milliarde" – "miliard", a także liczebniki użyte jako rzeczowniki np. "die Fünf" - "piątka", "die Zwölf" – "dwunastka". A teraz posłuchaj:
die Null
zero
die Million
milion
die Milliarde
miliard
die Fünf
piątka
die Zwölf
dwunastka
Wszystkie liczebniki poniżej miliona piszemy łącznie:
vierhundertzwanzigtausendneunhundertdreißig
420 930
eine Million dreihunderttausend(und)zehn
1 300 010
Uwaga! Inaczej czytamy daty w przedziale 1100 - 1999:
1450 to nie tysiąc czterysta pięćdziesiąty, ale czternaście setek pięćdziesiąt: "vierzehnhundertfünfzig". Na szczęście rok 2010 to po prostu: "zweitausendzehn" :)
vierzehnhundertfünfzig
1450
zweitausendzehn
2010
neunzehnhundertfünfundachtzig
1985
zweitausendvier
2004
Teraz kolej na Ciebie! Przeczytaj następujące liczebniki:

1. 1 340
........................................

2. 12 950
........................................

3. 1560 (data)
........................................

4. 1979 (data)
........................................

Zobacz odpowiedzi

Po dzisiejszej lekcji będziesz potrafił odpowiedzieć na przykład na pytanie:

Wann bist du geboren?
Kiedy się urodziłeś?
Możesz odpowiedzieć tak:
Ich bin 1990 (neunzehnhundertneunzig) geboren.
Urodziłem się w roku 1990.


Na dzisiaj wystarczy tych wiadomości. Pamiętaj, żeby powtórzyć przerobiony materiał. Pomogą Ci w tym ćwiczenia i ściągi, które dla Ciebie przygotowałam. Na następnej lekcji nauczysz się nazywać różne uroczystości rodzinne, pisać zaproszenia i składać życzenia.

Bis bald,
Kasia

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1. Übung 1.

Jak te zdania brzmiałyby w czasie Imperfekt? Wybierz poprawną odpowiedź!
a)
Ich sehe den Film.
b)
Im Sommer macht er eine Radtour.
c)
Wir fahren Rad.
d)
Heute kann ich nicht schlafen.
e)
Eine nette Familie kauft mein Haus.

Ćwiczenie 2. Übung 2.

Zamień na czas przeszły Imperfekt.
a)
Das Schuljahr beginnt am 1. September.
b)
Er isst viel Fleisch.
c)
Wir gehen oft ins Kino.

Ćwiczenie 3. Übung 3.

Przetłumacz zdania.
a)
Nie byłem wczoraj w szkole.
b)
Ona jechała do pracy.
c)
Co oni robili?
d)
On lubił matematykę.
e)
Gdzie stał samochód?

Ćwiczenie 4. Übung 4.

Zapisz słownie liczebniki.
a)
102
b)
3000
c)
4010
d)
5570
e)
11 000
f)
23 501

Ćwiczenie 5. Übung 5.

Zapisz słownie daty.
a)
1190
b)
1870
c)
2001
d)
1968
Twój bieżący wynik:
0%

Ściąga

Imperfekt - Czas przeszły prosty

Czasowniki słabe
ich machte wir machten
du machtest ihr machtet
er/sie/es machte sie/Sie machten
Czasowniki mocne
ich trank wir tranken
du trankst ihr trankt
er/sie/es trank sie/Sie tranken
Czasowniki mieszane
ich dachte wir dachten
du dachtest ihr dachtet
er/sie/es dachte sie/Sie dachten
Czasowniki modalne
ich musste wir mussten
du musstest ihr musstet
er/sie/es musste sie/Sie mussten

Liste der starken und unregelmäßigen Verben - Lista czasowników mocnych i nieregularnych

BezokolicznikImperfekt
wstawaćaufstehenstand auf
piecbackenbuk, backte
rozpoczynaćbeginnenbegann
otrzymywaćbekommenbekam
zostawaćbleibenblieb
jeśćessen
jechaćfahrenfuhr
spadaćfallenfiel
znajdowaćfindenfand
lataćfliegenflog
dawaćgebengab
iśćgehenging
trzymaćhaltenhielt
nazywać sięheißenhieß
pomagaćhelfenhalf
przyjść, przybyćkommenkam
biegaćlaufenlief
czytaćlesenlas
leżećliegenlag
braćnehmennahm
jeździć konnoreitenritt
wołaćrufenrief
spaćschlafenschlief
pisaćschreibenschrieb
pływaćschwimmenschwamm
widzieć, patrzećsehensah
śpiewaćsingensang
mówićsprechensprach
skakaćspringensprang
staćstehenstand
umieraćsterbenstarb
pićtrinkentrank
rozumiećverstehenverstand
rosnąćwachsenwuchs
myćwaschenwusch
ciągnąćziehenzog

Przysłówki czasu i wyrażenia przyimkowe

gestern wczoraj
vorgestern przedwczoraj
letzte Woche w zeszłym tygodniu
letztes Jahr w zeszłym roku
vor einer Stunde przed godziną
vor einer Woche tydzień temu
vor zwei Wochen dwa tygodnie temu
vor einem Monat miesiąc temu
vor drei Monaten trzy miesiące temu
vor einem Jahr rok temu
vor zehn Jahren dziesięć lat temu

Kardinalzahlen über 100 - Liczebniki główne powyżej 100

100 (ein)hundert
200 zweihundert
300 dreihundert
400 vierhundert
500 fünfhundert
600 sechshundert
700 siebenhundert
800 achthundert
900 neunhundert
1000 (ein)tausend
2000 zweitausend
5000 fünftausend
10 000 zehntausend
20 000 zwanzigtausend
100 000 (ein)hunderttausend
1 000 000 eine Million
1 000 000 eine Milliarde