Lekcja próbna

Co robiłeś wczoraj, kiedy napadnięto panią Gómez?

¿Qué estabas haciendo ayer, cuando asaltaron a la señora Gómez?

Lección 31: ¿Qué estabas haciendo ayer, cuando asaltaron a la Sra. Gómez?
Lekcja 31: Co robiłeś wczoraj, kiedy napadnięto panią Gómez?

¡Bienvenido en la siguiente parte de nuestro curso!

Witam Cię w kolejnej części naszego kursu!

Na wstępie chciałabym serdecznie powitać wszystkie osoby, które zdecydowały się kontynuować naukę języka hiszpańskiego na moim kursie.

Jest to już trzecia część naszych spotkań, w której zapoznam Cię z nowymi strukturami gramatycznymi, zwrotami oraz słownictwem. Liczę, że dwie poprzednie części zostały przez Ciebie opanowane i z radością przystąpisz do dalszej nauki.

¡Manos a la obra! – Do dzieła!


Na pierwszej lekcji tej części kursu powrócimy do wyrażania czynności w czasie przeszłym i poznamy nowe formy czasu przeszłego. Zanim jednak do nich przejdę, proponuję Ci krótką powtórkę czasów poznanych do tej pory.

Czasu pretérito perfecto, jak mam nadzieję pamiętasz, używamy w odniesieniu do rzeczy lub czynności, które występowały w czasie przeszłym niezbyt odległym od teraźniejszości. Używamy wtedy określeń w rodzaju:
hoy – dzisiaj,
esta semana – w tym tygodniu,
este año – w tym roku
lub
hace un momento – przed chwilą.

Mogą to być czynności powtarzające się, na przykład:
Muchas veces he estado en Lima.
Wiele razy byłem/am w Limie.
oraz takie, które wydarzyły się raz (nie określamy kiedy), na przykład:
Una vez he comido calamares.
Raz jadłem/am kalmary.
lub nigdy, na przykład:
Nunca lo he dicho.
Nigdy tego nie powiedziałem/am.

Czasu pretérito indefinido używamy do wydarzeń skończonych, które wystąpiły na przykład:
ayer – wczoraj,
hace mucho tiempo – dawno temu,
el lunes – w poniedziałek
lub w dowolnym dniu, roku czy okresie oddalonym, w mniejszym lub większym stopniu, od chwili obecnej.

Sytuacje te mogły być jednokrotne i krótkotrwałe, na przykład:
El mes pasado estuve de vacaciones.
W zeszłym miesiącu byłem/am na wakacjach.
a także trwać długo (ważne jest to, że się zakończyły), na przykład:
Viví cinco meses en Ecuador.
Mieszkałem/am pięć miesięcy w Ekwadorze.
Powyższy przykład sugeruje, że już tam nie mieszkam.

Czasu pretérito imperfecto używamy do wyrażania czynności, które powtarzały się w przeszłości, trwały długo lub stanowiły zwyczaj, na przykład:
Cuando era pequeño me gustaba leer libros de aventuras.
Kiedy byłem mały, lubiłem czytać książki przygodowe.
Czas ten stosujemy także do opisu wyglądu i charakteru, zarówno zwierząt, jak i ludzi, a także do opisu miejsc i przedmiotów, na przykład:
Antes era gordo y feo, y tenía muchas espinillas.
Kiedyś był gruby i brzydki i miał dużo pryszczy.
jak i okoliczności danego wydarzenia, wyrażonego w jednym z wcześniej wymienionych czasów przeszłych, na przykład:
Hacía mucho calor cuando llegamos a Egipto.
Było bardzo gorąco, kiedy przyjechaliśmy do Egiptu.

Jeżeli nie pamiętasz dokładnych zasad użycia tych czasów lub masz problemy z ich tworzeniem, sugeruję Ci udać się do drugiej części kursu, do lekcji 19–22.

Na dzisiejszej lekcji będziemy także potrzebować poznanej na lekcji 29 formy estar + gerundio (fachowo zwanej peryfrazą). Za pomocą tej struktury wyrażamy czynność długotrwałą i podkreślamy czas jej trwania.

Na lekcji 29 poznałeś tę formę tylko w odniesieniu do czasu teraźniejszego. Poniższe przykłady pomogą Ci odświeżyć wiedzę.
Carlos está hablando por teléfono.
Carlos rozmawia przez telefon.
No podemos salir, está lloviendo.
Nie możemy wyjść, pada.
No grites, los niños están durmiendo.
Nie krzycz, dzieci śpią.
Jak widzisz na powyższych przykładach, za pomocą tej struktury opisujemy sytuacje, które właśnie się odbywają.

Używana jest ona jednak także w czasach przeszłych. Aby wyrazić coś za jej pomocą, odmieniamy czasownik estar w odpowiednim czasie i dodajemy do niego niezmieniającą się formę gerundio. Pragnę Ci przypomnieć, że gerundio to forma pochodząca od czasownika, mająca końcówki: -ando oraz -iendo. Odpowiadają one polskim końcówkom: -ąc, -ący i -ąca.

Spójrz na poniższe przykłady.
Toda esta semana hemos estado trabajando hasta tarde.
Cały ten tydzień pracowaliśmy do późna.
Toda la mañana la niña ha estado llorando.
Dziecko płakało całe rano.
Hasta ahora hemos estado chateando por Skype.
Do teraz czatowaliśmy na Skypie.
Zwróć uwagę, że w powyższych zdaniach używamy estar + gerundio w czasie pretérito perfecto, gdyż wymagają tego użyte określenia czasowe wskazujące na związek z teraźniejszością i na niedaleką przeszłość.

Jeśli chcielibyśmy opisać wydarzenia z dalszej przeszłości, należałoby użyć czasu pretérito indefinido, tak jak w następujących zdaniach:
Anoche estuve esperando el autobús mucho rato.
Zeszłej nocy dosyć długo czekałem/am na autobus.
El sábado estuvimos buscando un regalo para Alejandra pero no encontramos nada.
W sobotę szukaliśmy prezentu dla Aleksandry, ale nic nie znaleźliśmy.
Estuvieron hablando tres horas y no se pusieron de acuerdo.
Rozmawiali trzy godziny i nie doszli do porozumienia.
ponerse de acuerdo
dojść do porozumienia, uzgodnić coś

Zauważ, że formą estar + gerundio wskazujemy, że powyższe wydarzenia trwały długo, jednak fakt, że czasownik estar użyty został w czasie pretérito indefinido, sugeruje ich zakończenie.

Z kolei forma estaba + gerundio różni się od estuve + gerundio tak samo jak pretérito imperfecto różni się od pretérito indefinido. Stosujemy ją, gdy chcemy nawiązać do czynności będącej tłem wydarzeń.
Estaba trabajando cuando escuché la noticia en la radio.
Właśnie pracowałem/am, kiedy usłyszałem/am wiadomość w radiu.
Co oznacza, że coś się wydarzyło, kiedy byłam w trakcie wykonywania jakiejś czynności.

Podobnie jest w kolejnym przykładzie:
Maribel y Javier vinieron cuando nosotros ya estábamos saliendo.
Maribel i Javier przyszli, kiedy my już wychodziliśmy.

Są jednak wyjątki w użyciu formy estar + gerundio w czasie pretérito imperfecto. Nie używamy jej, gdy chcemy wyrazić czynność powtarzającą się lub zwyczajową. Czyli nie możemy powiedzieć:

"Antes estaba durmiendo todos los días la siesta, pero ahora no" ("Kiedyś robiłem/am sobie sjestę, a teraz nie").

Częstotliwość wyrażamy samym czasem pretérito imperfecto, zatem powyższa wypowiedź powinna brzmieć:
Antes dormía todos los días la siesta, pero ahora no.
Kiedyś robiłem/am sobie sjestę, a teraz nie.

Formy estar + gerundio w czasie pretérito imperfecto nie używamy również z czasownikiem tener. Czyli nie powiemy estaba teniedo, tylko tenía. Rzadko spotykane jest także użycie tej struktury z czasownikami: venir, volver oraz ir. Raczej mówi się venía, volvía, iba, niż estaba viniendo, estaba volviendo czy estaba yendo. Chcę jednak zaznaczyć, że te ostatnie formy, chociaż nie do końca poprawne, są czasem używane przez osoby mówiące po hiszpańsku.

Spójrz jeszcze na poniższe przykłady z zastosowaniem estar + gerundio w czasach przeszłych, aby lepiej oswoić się z użyciem tej formy. Zwróć uwagę na określenia czasowe, które wpływają na użycie czasownika estar w danym czasie.
Estuvieron discutiendo durante más de una hora.
Dyskutowali przez ponad godzinę.
Powyższy przykład pokazuje, że dyskusja się zakończyła.
Cuando regresé todos los familiares estaban durmiendo.
Kiedy wróciłem/am, wszyscy czlonkowie rodziny spali.
Tutaj widać okoliczności, jakie występowały, kiedy osoba wróciła do domu. Pozostali spali od jakiegoś czasu i nie obudzili się, kiedy przyszła.

Poniższy przykład odnosi się z kolei do dnia dzisiejszego, stąd użycie czasu pretérito perfecto:
Los niños han estado dando la lata todo el día.
Dzieci cały dzień były niegrzeczne ("dawały w kość").
dar la lata
męczyć, przeszkadzać

Proponuję jeszcze kilka przykładów:
El otro día estábamos tomando unas copas en un bar, cuando llegó Lupe, la ex-mujer de Fernando.
Tamtego dnia piliśmy drinki w barze, kiedy przyszła Lupe, była żona Fernanda.
Używamy czasownika estar w czasie pretérito imperfecto, ponieważ czynność picia drinków została przerwana nadejściem Lupe.

El otro día estuvimos tomando unas copas en un bar hasta la madrugada.
Tamtego dnia piliśmy drinki w barze do świtu.
W powyższym zdaniu informujemy o długo trwającej czynności picia drinków, podając, kiedy dane zdarzenie się odbyło i jak długo trwało, informując tym samym, że się zakończyło. Stąd czasownik estar odmieniony został w czasie pretérito indefinido.

W kolejnym zdaniu użyty został czasownik estar w czasie pretérito perfecto, gdyż czynność odnosi się do czasu niezakończonego, czyli mój ojciec pracował i nadal pracuje we wspomnianej firmie:
Mi padre ha estado trabajando en esta empresa toda la vida.
Mój ojciec pracuje w tej firmie całe życie.

Jak widzisz, struktury estar + gerundio używamy w czasach przeszłych na takich samych zasadach, na jakich używa się tych czasów. Forma ta służy jedynie do podkreślenia, że dana czynność trwała długo.


Mam nadzieję, że udało mi się wytłumaczyć Ci w sposób klarowny treść dzisiejszej lekcji. Zapraszam Cię do przygotowanych przeze mnie ćwiczeń, które pozwolą Ci ocenić zdobytą dzisiaj wiedzę, oraz do ściągi, w której znajdziesz podsumowanie dzisiejszego tematu. Życzę powodzenia i zapraszam Cię na kolejną lekcję.

¡Hasta luego!

Kasia

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1. Ejercicio 1.

Wybierz tłumaczenie.
a)
Wczoraj czekałam na autobus ponad godzinę.
b)
W zeszłą sobotę tańczyliśmy na imprezie do czwartej rano.
El sábado pasado...
c)
Laura spadła z drabiny, kiedy naprawiała lampę w salonie.
Laura se cayó de la escalera cuando...
d)
Jestem bardzo zmęczony, ponieważ cały ranek pomagałem koledze w przeprowadzce.
Estoy muy cansado porque toda la mañana...

Ćwiczenie 2. Ejercicio 2.

Wpisz w puste pola właściwą formę czasownika estar, sugerując się podaną osobą.
a)
Ayer, cuando (estar, nosotros)
durmiendo, llegó la policía.
b)
Estoy agotado, toda la semana (estar, yo)
transportando paquetes de un sitio a otro.
c)
En 1989 (estar, vosotros)
visitando América del Sur.
d)
Anoche, cuando me llamaste (estar, yo)
bañando a la niña.
e)
Los empresarios (estar, ellos)
discutiendo este tema varias horas, y al final, no solucionaron nada.

Ćwiczenie 3. Ejercicio 3.

Popraw błędy w następujących zdaniach, jeśli uważasz, że czasownik estar został użyty niepoprawnie. W przeciwnym razie przepisz zdanie w niezmienionej formie.
a)
Ayer no fui al campo porque estuvo lloviendo.
b)
La otra noche hemos estado hablando de las elecciones.
c)
Mientras nosotras estábamos hablando de las elecciones, ellas estaban viendo la tele.
d)
Carmen y Luis estuvieron saliendo juntos siete años, son una bonita pareja.
Twój bieżący wynik:
0%

Ściąga

Odmiana czasownika ESTAR w czasie Pretérito Perfecto

ESTAR w czasie Pretérito Perfecto
Liczba pojedyncza Liczba mnoga
yo he estado nosotros/nosotras hemos estado
has estado vosotros/vosotras habéis estado
el/ella/usted ha estado ellos/ellas/ustedes han estado

Odmiana czasownika ESTAR w czasie Pretérito Indefinido

ESTAR w czasie Pretérito Indefinido
Liczba pojedyncza Liczba mnoga
yo estuve nosotros/nosotras estuvimos
estuviste vosotros/vosotras estuvistéis
el/ella/usted estuvo ellos/ellas/ustedes estuvieron

Odmiana czasownika ESTAR w czasie Pretérito Imperfecto

ESTAR w czasie Pretérito Imperfecto
Liczba pojedyncza Liczba mnoga
yo estaba nosotros/nosotras estábamos
estabas vosotros/vosotras estabais
el/ella/usted estaba ellos/ellas/ustedes estaban

Gerundios regulares

Tworzenie Gerundio
Gerundio tworzymy, zamieniając końcówki bezokolicznika: -AR na -ANDO, -ER oraz -IR na -IENDO.

Gerundios irregulares

dormir durmiendo
morir muriendo
poder pudiendo
repetir repitiendo
pedir pidiendo
servir sirviendo
medir midiendo
sentir sintiendo
preferir prefiriendo
seguir siguiendo
vestir vistiendo
freír friendo
leer leyendo
caer cayendo
ir yendo
traer trayendo
oír oyendo

El vocabulario

ponerse de acuerdo uzgodnić coś, dojść do porozumienia
dar la lata naprzykrzać się, przeszkadzać, męczyć
la madrugada świt
el familiar członek rodziny
regresar wrócić
un rato moment, chwilka